Hollanda’da yapılan bir araştırmaya göre hastalıkların ve ölümlerin büyük bir çoğundan kötü beslenme alışkanlıkları sorumlu. Dutch National Institute for Public Health and the Environment tarafından açıklanan rapora göre sağlıksız beslenme, 40 yaşındaki bir insanın ömrünü 1.2 yıl, obezite ise 0.8 yıl kısaltıyor. Raporda Hollandalıların %75’inin önerilen miktarların altında meyve ve sebze yediği belirtildi. Meyve, sebze ve balığın yeteri kadar yenmemesinden dolayı her yıl diyabet, kalp damar hastalıkları ve kanserden 13.000 kişini kaybedildiği, oysa obeziteden dolayı 7.000 kişinin kalp hastalığı ve kanserden öldüğü vurgulandı.

Sağlıklı beslenmenin; satüre (doymuş) ve trans yağlardan fakir, meyve, balık ve sebzeden zengin beslenmeyle olabileceğini vurgulayan raporda ayrıca tüm erişkinlerin yalnızca 3 kg vermesiyle aşırı kiloya bağlı hastalık ve ölümlerde %25 oranında azalma olabileceği belirtildi.
Kalp damar sistemi için oldukça zararlı olan doymuş yağlar ve trans yağlar hayvani yağlarda, hindistan cevizi ve palm yağı gibi tropikal yağlarda ve margarinlerde bulunuyor. (Bakınız: kan yağları nelerdir?).
Editörün Notu:
Bitkisel yağlarla ilgili belirtmem gereken bir nokta var ki oldukça önemli. Hindistan cevizi (coconut) ve palm (hurma) yağları bitkisel kökenli olmasına ve kolesterol içermemesine rağmen kalp damar sağlığı için zararlıdır. Çünkü yüksek miktarlarda doymuş yağ asidi içerirler. Bazıları bu yağları kolesterol içermedikleri için allayıp pullarsa da siz inanmayın. Bu yağ ucuz olmasından dolayı ne yazık ki bizde satılan diğer bitkisel yağların ve margarinlerin içine karıştırılırlar. Dolayısı ile sağlıklı diye düşünerek aldığımız ayçiçek yağı veya zeytinyağı, palm yağı karıştırılmış olabilir ve sağlığımız açısından zararlı olabilir. Eğer üretici dürüst ise yağa palm yağı karıştırdığını yazacaktır. Ancak sizin de düşüneceğiniz gibi böyle bir şeyi beklemek hayalci bir yaklaşım olur!
Peki ne yapalım? Zor bir soru. En mantıklısı, yağımızı (tabii ki sıvı yağ) güvenilir markadan veya direk üreticinin kendisinden almak. Bu konuyla ilgili sevgili Güngör Uras Hocanın yazısını okumanızı öneririm:
Malezya’dan ‘palm (hurma) yağı’ geliyor
Konuyla ilgili:
Yemeklerimizde en çok kullanılan yağlar? Hangi yağlar sağlıklı?

Yanlış: Fındık, ceviz, badem gibi yağlı tohumlar kalp sağlığı açısından değerli yağ asitlerine sahip olduğundan beslenmede yer verilmeli. Ancak yağlı tohumların yağ içeriğinin yüksek olması nedeniyle fazla miktarlarda tüketilmesi kan kolesterol oranını düşürmüyor, aksine yüksek kalori nedeniyle kilo üzerine oldukça olumsuz etkileri oluyor. Mutlaka yenilecekse günlük 6-8 adet fındık veya 2 adet ceviz yeterli. Kaldı ki kolesterol oranı sağlığınızı tehdit edecek boyutlarda ise doktorunuz kolesterolünüzü çok daha etkin bir şekilde düşürecek ilaçlar verecektir.
Kolesterol ilaçları hakkında bazı ön yargılarınız mı var? O zaman lütfen şunu okuyun.
| 100 gr: | Kalori | Yağ (gr) |
|
Ay çekirdeği |
524 |
36 |
|
Badem (iç) |
640 |
54 |
|
Ceviz (iç) |
690 |
64 |
|
Fındık (iç) |
656 |
61 |
|
Fıstık (iç-kavrulmuş) |
629 |
49 |
| Şam fıstığı (iç) |
638 |
54 |
Görüldüğü gibi kuru yemişlerin kalorisi ve içerdiği yağ oranları oldukça yüksek. Bu değerleri, aşağıda örnek olarak verdiğim besinlerin kalorisi ve yağ içerikleri ile karşılaştırdığımızda durumu daha iyi anlayacağız:
| 100 gr: | Kalori | Yağ (gr) |
|
Domates |
21 |
0.2 |
|
Tavuk (göğüs) |
99 |
0.9 |
|
Somon balığı |
80 |
0.8 |
|
Palamut balığı |
168 |
7.3 |
|
Bonfile (dana) |
95 |
1.4 |
| Karaciğer (dana) |
124 |
4.0 |
Yanlış: Günlük alınan enerjinin yüzde 25-30’ u yağlardan gelmeli. Bu yağların da yaklaşık yüzde 7-10‘u doymuş, yüzde 10’u tekli doymamış, yüzde 10-15‘i çoklu doymamış yağ asitlerinden karşılanmalı. Zeytinyağı tekli doymamış yağ asidi olduğu için mutlaka diyette yer verilmeli fakat çoklu doymamış yağ asitlerini unutmamak kaydıyla!

Yanlış: Süt ve süt ürünleri sağlık açısından diğer besin gruplarından farklı olarak tüm besin öğelerini içeriyor. Bu sebeple doymuş yağ oranı yüksek bu besinlere mutlaka günlük beslenmede sınırlı olarak yer verilmeli. Bu besinlerdeki görünmeyen doymuş yağları azaltmak için süt, peynir ve yoğurdu az yağlı veya yağsız olarak tercih edilmeli.
Yanlış: Tavuk ve balık da kırmızı et gibi hayvansal gıdalar kapsamına giriyor. Bu grup besinler belirli miktarlarda kolesterol içeriyorlar. Bu nedenle hiç bir hayvansal besin sınırsız yenilemez. Önemli olan bu besinlerin yenilme sıklığı ve miktarı. Yağsız kırmızı et haftada 1-2 kez olmak üzere ortalama 100 gr kadar tüketilmeli.
Yanlış: Bir büyük yumurta 300 mg kolesterol içeriyor. Haftada 1-2 kez haşlanmış yumurtanın yenmesi yararlı kabul ediliyor. Yumurtayı haşlanmış, yağsız tavada omlet veya bol sebzeli menemen şeklinde tercih edilebilir.
Yanlış: Kırmızı şarap, içeriğinde bulunan flavonoidler sayesinde, iyi kolesterol olarak bilinen HDL’nin artmasında olumlu etkiye sahip. Fakat bu yararlı madde sadece kırmızı şarapta değil bir çok besinde bulunuyor. 750 ml kırmızı şarabın içeriğinde bulunan flavonoid, 50 gr soğan veya 375 ml siyah çayda da mevcut. Bu bilgiler ışığında şunu söylemek mümkün: Eğer hasta alkol kullanmıyorlarsa başlamamalı ancak sosyal olarak alkol alan kişiler haftada 1 kez 1-2 kadeh kırmızı şarap tercih edebilir.
Yanlış: Posa, safra kesesi salgısı olan safra asitlerinin emilimini engelleyerek karaciğerde kolesterol sentezi için gerekli öncü maddelerin konsantrasyonunu azaltır. Yulaf, arpa, pirinç kabuğu gibi kaynaklarda bulunan posa, karaciğerde kolesterol sentezini engelleyerek kan kolesterolünü düşürmede etkili. Kolesterol düşürücü diyet uygulanırken dikkat edilmesi gereken önemli nokta, posalı besinlerin artırılması.
Yanlış: Beyaz ekmek yerine kepekli, çavdar veya yulaf ekmeği tercih etmeli, pirinç pilavı yerine bulgur pilavını tercih etmeli, aynı zamanda protein içeriği yüksek kuru baklagillere beslenmemizde haftada 2-3 kez yer vermeliyiz.
Yanlış: Kabukları ile yenebilen meyveleri kabuğuyla birlikte tüketmeli, meyve suları yerine meyvenin kendisi yenmeli.